Şogi tahtasına ilk kez bakan biri için en karmaşık gelen şey, renkleri veya kabartmalı figürleri olmayan ahşap taşlardır. Klasik Batı satrancındaki gibi At, Kale veya Vezir gibi ayırt edici heykelsi biçimler yerine; Şogi’de tüm taşlar beşgen ahşap bloklardan oluşur ve üzerlerinde Kanji (Japon alfabesi) karakterleri yer alır.

Peki bu taşlar birbirini nasıl ayırt eder? Taşların boyutları güçlerine göre hafifçe değişir ve hepsinin sivri ucu rakip alanı gösterir. En heyecan verici kısım ise rakip bölgeye geçen taşın arka yüzünün çevrilerek terfi etmesi (yükselmesi) ve yeni güçler kazanmasıdır.

Bu rehberde Şogi’deki 8 temel taşı, Kanji karşılıklarını, hareket yeteneklerini ve terfi ettiklerinde dönüştükleri formları tek tek inceliyoruz.

1. Kral (Osho / Gyokusho - 王将 / 玉将)

Oyunun kalbidir. Mat edilmesi oyunun amacını oluşturur.

• Şekli / Görünümü: Tahtadaki en büyük taştır. Üst düzey/kıdemli oyuncu Osho (Kral) taşını alırken, diğer oyuncu Gyokusho (Mücevher Kral) taşını alır.

• Hareket Yönü: Batı satrancındaki Şah ile birebir aynıdır. Çevresindeki 8 komşu karenin hepsine (ileri, geri, yanlar ve çaprazlar) 1 kare hareket edebilir.

• Terfi (Yükseltme): Yokdur. Kral terfi edemez.

2. Kale (Hisha - 飛車)

Tahtadaki en güçlü iki majör taştan biridir. Türkçe anlamı "Uçan Araba" demektir.

• Hareket Yönü: Batı satrancındaki Kale ile aynıdır. Dikey ve yatay doğrultuda, önü boş olduğu sürece dilediği kadar kare ilerleyebilir.

• Terfi: Ejderha / Ejder Kral (Ryu / Ryuo - 龍王)

  • Terfi Sonrası Hareket: Klasik Kale hareketini korur. Buna ek olarak, 4 çapraz komşu karesine de 1'er kare hareket etme yeteneği kazanır. Dikey/yatay uçarken, çapraz adımlarla tam bir savunma ve hücum makinesine dönüşür.

3. Fil (Kaku / Kakugyo - 角行)

Diğer majör taştır. Türkçe anlamı "Açısal İlerleyen" demektir.

• Hareket Yönü: Batı satrancındaki Fil ile aynıdır. Sadece çapraz doğrultularda, önü açık olduğu sürece sınırsız kare ilerleyebilir.

• Terfi: Ejder Atı (Ruma / Ryume - 龍馬)

  • Terfi Sonrası Hareket: Klasik Fil hareketini korur. Ek olarak; dikey ve yatay 4 komşu karesine de 1'er kare adım atabilir.

4. Altın General (Kinsho - 金将)

Şogi’ye özgü ve savunmanın ana omurgasını oluşturan en stratejik taşlardan biridir.

• Hareket Yönü: Ortaya, ileriye, sağa, sola ve ileri-çaprazlara 1 kare hareket edebilir. Arka çaprazlara gidemez, doğrudan arkasındaki 1 kareye geri çekilebilir. Toplamda 6 kareyi kontrol eder.

• Terfi (Yükseltme): Yoktur. Altın General zaten üst düzey bir taş kabul edilir ve terfi etmez.

5. Gümüş General (Ginsho - 銀将)

Esnek yapısıyla hem hücumda hem de kale savunmalarında sıkça kullanılır.

• Hareket Yönü: İleriye 1 kare veya 4 çapraz yönün hepsine 1 kare gidebilir. Toplam 5 kareye geçişi vardır. Yanlara ve doğrudan arkaya gidemez.

• Terfi: Terfi Etmiş Gümüş (Narigin - 成銀)

  • Terfi Sonrası Hareket: Terfi ettiğinde hareket yeteneği tamamen Altın General ile aynı olur.

6. At (Keima - 桂馬)

Batı satrancındaki At'a benzer ancak çok kritik bir kısıtlaması vardır.

• Hareket Yönü: Yine "L" şeklinde hareket eder ancak sadece ileriye doğru gidip sağa veya sola 1 kare kırılabilir. Yandaki veya gerideki karelere "L" yapamaz. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek Şogi taşıdır.

• Terfi: Terfi Etmiş At (Narikei - 成桂)

  • Terfi Sonrası Hareket: Terfi ettiğinde orijinal At hareketini kaybeder ve Altın General gibi hareket etmeye başlar.

7. Mızrak / Mızrakçı (Kyosha - 香車)

Oyuncular tarafından bazen "Küçük Kale" olarak da adlandırılır.

• Hareket Yönü: Düz ileriye doğru önü açık olduğu sürece sınırsız ilerleyebilir. Ancak yanlara, geriye veya çaprazlara kesinlikle gidemez. Bir kere ileri gittikten sonra geriye dönemez.

• Terfi: Terfi Etmiş Mızrak (Narikyo - 成香)

  • Terfi Sonrası Hareket: Terfi ettiği an Altın General hareket kabiliyetine erişir.

8. Piyon (Fuhyo - 歩兵)

Tahtadaki en temel ve sayıca en çok olan askerdir (Her oyuncuda 9 adet).

• Hareket Yönü: Sadece 1 kare düz ileri gider. Batı satrancının aksine çapraz alma kuralı yoktur; taşı alırken de düz ileri giderek alır. İki kare birden başlama adımı veya en passant yoktur.

• Terfi: Tokin (と金)

• Terfi Sonrası Hareket: Şogi'nin en meşhur dönüşümüdür. Piyon terfi ettiğinde "Tokin" adını alır ve Altın General gücüne kavuşur. Değersiz bir piyonun Altın General'e dönüşmesi oyunun kaderini sıkça değiştirir.